MatvŠla- og nŠringarfrŠ­afÚlag ═slands
FrÚttir Greinar & pistlar Fundarger­ir Myndaalb˙m Tenglar A­ildarumsˇkn Rß­gj÷f & ■jˇnusta

SŠtuefni Ý matvŠlum

GrÝmur Ëlafsson, Ingˇlfur Gissurarson Nokkur umrŠ­a hefur veri­ Ý ■jˇ­fÚlaginu a­ undanf÷rnu um sŠtuefni og notkun ■eirra Ý matvŠli. Sitt sřnist hverjum og sumir hafa ßhyggjur af ■rˇuninni og ßhrifum ■essara efna ß heilsu.

 
En hva­ eru sŠtuefni? SŠtuefni er samheiti yfir efni sem gefa sŠtt brag­ og eru notu­, a­ hluta e­a ÷llu leyti, Ý sta­ sykurs Ý matvŠlum. Ůessi efni eiga ■a­ sameiginlegt a­ vera sŠt ß brag­i­ en innihalda mun fŠrri hitaeiningar en sykur. Efnin eru mj÷g sŠt e­a ß bilinu 30-600 sinnum sŠtari en sykur. Ůau eru b˙in til Ý efnaverksmi­jum og eru flest ˇskyld nßtt˙rulegum sykrum. Ůau geta hins vegar veri­ ˙r nßtt˙rulegum byggingareiningum. DŠmi um ■a­ er aspartam, sem er gert ˙r tveimur amÝnˇsřrum, en amÝnˇsřrur eru byggingarefni prˇteina. Algengustu sŠtuefnin sem notu­ eru Ý matvŠlai­na­i Ý dag eru aspartam, acesulfam-K, syklamat, sakkarÝn og s˙kralˇsi.

En hva­ me­ ÷ryggi ■essara efna fyrir neytendur? Margir ˇttast a­ sŠtuefni sÚu ˇheppileg fyrir lÝkamann. Sß ˇtti Štti ■ˇ a­ vera ßstŠ­ulaus ■vÝ fß efni hafa veri­ ranns÷ku­ eins nßkvŠmlega og einmitt sŠtuefni. Engin sŠtuefni eru notu­ Ý mat ßn ■ess a­ ßhrif ■eirra ß heilsu hafi veri­ ranns÷ku­ gaumgŠfilega. MatvŠla÷ryggisstofnun Evrˇpu (EFSA) metur hvort efni­ geti haft ˇŠskileg ßhrif ß heilsu. Me­al annars er sko­a­ hvort efni­ geti hugsanlega veri­ eitra­, krabbameinsvaldandi, haft ßhrif ß fˇstur e­a erf­aefni. Ef stofnunin telur ekki ßstŠ­u til a­ ˇttast neitt af ■essu er efni­ tali­ hŠft til notkunar Ý matvŠli og leyft Ý tilteknar v÷rur og Ý tilteknu magni. Eftir sem ß­ur er fylgst vel me­ ÷llum nřjum upplřsingum sem koma fram um sŠtuefnin til a­ vera viss um engin ßhŠtta sÚ tekin me­ notkun efnanna.

Notkun sŠtuefna Ý unnin matvŠli hefur aukist miki­ ß sÝ­ari ßrum en ■au eru mest notu­ Ý drykkjarv÷rur, sŠlgŠti og n˙ Ý auknum mŠli Ý mjˇlkurv÷rur řmiskonar. Umhverfisstofnun hefur meti­ hversu miki­ af sŠtuefnunum aspartam, asesulfam-K og sřklamati ═slendingar fß ˙r gosdrykkjum. Ni­ursta­a stofnunarinnar er a­ neysla ß ■essum efnum sÚ talsvert undir ■eim ÷ryggism÷rkum sem sett hafa veri­. Ůessar ni­urst÷­ur eiga ■ˇ einungis vi­ um gosdrykki og ekki er vita­ me­ vissu hver heildarneyslan er. Ůa­ ■arf ■vÝ a­ sko­a betur. Umhverfisstofnun mun halda ßfram a­ fylgjast me­ neyslu ß sŠtuefnum og leitast vi­ a­ hafa sem skřrasta mynd af neyslu ■jˇ­arinnar ß hverjum tÝma. HŠgt er a­ lesa meira um sŠtuefni ß vef Umhverfisstofnunar, www.ust.is.

GrÝmur Ëlafsson og Ingˇlfur Gissurarson
FrÚttabla­i­, 1. febr˙ar 2007,
Bls 18, 31. t÷lubla­ - 7. ßrgangur






MN═ | MatvŠla- og nŠringarfrŠ­afÚlag ═slands | Pˇsthˇlf 8941 | 128 ReykjavÝk | SÝmi 863 6681 | Netfang: mni[at]mni.is
Vefur MN═ byggir ß D10 Vefb˙na­i. ═slenskt hugvit fyrir Ýslensk fÚlagasamt÷k.